(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ద్రోణపర్వ - అధ్యాయ 198

॥ శ్రీః ॥
7.198. అధ్యాయః 198
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
సాధిక్షేపమశ్వత్థామతో యుధిష్ఠిరం భీషయంతం పార్థంప్రతి భీమేన సామర్షమాత్మబలవర్ణనాదిపూర్వకం స్వేనాశ్వత్థామాదివిజయప్రతిజ్ఞానం॥ 1 ॥
ధృష్టద్యుంనేనాప్యర్జునం ప్రతి సక్రోధం క్షాత్రధర్మాదికథనపూర్వకం స్వకృతద్గ్రోణవధస్య ధార్మికత్వకథనం॥ 2 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 7-198-0x(4786)(54282)
అర్జునస్య వచః శ్రుత్వా నోచుస్తత్ర మహారథాః।
అప్రియం వా ప్రియం వాఽపి మహారాజ ధనంజయం॥ 7-198-1(54283)
తతః క్రుద్ధో మహాబాహుర్భీమసేనోఽభ్యభాషత।
కుత్సయన్నివ కౌంతేయమర్జునం భరతర్షభ॥ 7-198-2(54284)
మునిర్యథాఽరణ్యగతో భాషతే ధర్మసంహితం।
న్యస్తదండో యథా పార్థం బ్రాహ్మణః సంశితవ్రతః॥ 7-198-3(54285)
క్షతత్రాతా క్షతాజ్జీవన్క్షంతా స్త్రీష్వపి సాధుషు।
క్షత్రియః క్షితిమాప్నోతి క్షిప్రం ధర్మం యశః శ్రియః॥ 7-198-4(54286)
స భవాన్క్షత్రియగుణైర్యుక్తః సర్వైః కులోద్వహః।
అవిపశ్చిద్యథా వాచం వ్యాహరన్నాద్య శోభసే॥ 7-198-5(54287)
పరాక్రమస్తే కౌంతేయ శక్రస్యేవ శచీపతేః।
న చాతివర్తసే ధర్మం వేలామివ మహోదధిః॥ 7-198-6(54288)
న పూజయేత్త్వాం కోన్వద్య యత్త్రయోదశవార్షికం।
అమర్షం పృష్ఠతః కృత్వా ధర్మమేవాభికాంక్షసే॥ 7-198-7(54289)
దిష్ట్యా తాత మనస్తేఽద్య స్వధర్మమనువర్తతే।
ఆనృశంస్యే చ తే దిష్ట్యా బుద్ధిః సతతమచ్యుత॥ 7-198-8(54290)
యత్తు ధర్మప్రవృత్తస్య హృతం రాజ్యమధర్మతః।
ద్రౌపదీ చ పరామృష్టా సభామానీయ శత్రుభిః॥ 7-198-9(54291)
వనం ప్రవ్రాజితాశ్చాస్మ వల్కలాజినవాససః।
అనర్హమాణాస్తం భావం త్రయోదశ సమాః పరైః॥ 7-198-10(54292)
`బహూని క్షాంయ శత్రూణాం సత్యధర్మరతా వయం।
తథా తన్మర్షయిత్వా తు యథా తే ఉత్పథే స్థితాః'॥ 7-198-11(54293)
ఏతాన్యమర్షస్థానాని మర్షితాని త్వయాఽఘన।
క్షత్రధర్మప్రసక్తేన సర్వమేతదనుష్ఠితం॥ 7-198-12(54294)
తమధర్మమపాకృష్టం స్మృత్వాఽద్య సహితస్త్వయా।
సానుబంధాన్హనిష్యామి క్షుద్రాన్రాజ్యహరానహం॥ 7-198-13(54295)
త్వయా హి కథితం పూర్వం యుద్ధాయాభ్యాగతా వయం।
ఘటామహే యథాశక్తి త్వం తు నోఽద్య జుగుప్ససే॥ 7-198-14(54296)
స్వధర్మం నేచ్ఛసే జ్ఞాతుం వృథా వచనమేవ తే।
భయార్దితానామస్మాకం వాచా మర్మాణి కృంతసి॥ 7-198-15(54297)
వపన్వ్రణే క్షారమివ క్షతానాం శత్రుకర్శన।
విదీర్యతే మే హృదయం త్వయా వాక్శల్యపీడితం॥ 7-198-16(54298)
అధర్మమేన విపులం ధార్మికః సన్న బుధ్యసే।
యత్త్వమాత్మానమస్మాంశ్చ ప్రశంస్యాన్న ప్రశంససి॥ 7-198-17(54299)
వాసుదేవే స్థితే చాపి ద్రోణపుత్రం ప్రశంససి।
యః కలాం షోడశీం పూర్ణాం ధనంజయ న తేఽర్హతి॥ 7-198-18(54300)
స్వయమేవాత్మనో దోషాన్బ్రువాణః కిం న లజ్జసే॥ 7-198-19(54301)
`మమ నాగాయుతం పార్థ బలం బాహ్వోర్విధీయతే'।
దారయేయం మహీం క్రోధాద్వికిరేయం చ పర్వతాన్॥ 7-198-20(54302)
ఆవిధ్యైతాం గదాం గుర్వీ భీమాం కాంచనమాలినీం।
గిరిప్రకాశాన్క్షితిజాన్భంజేయమనిలో యథా॥ 7-198-21(54303)
ద్రావయేయం శరైశ్చాపి సేంద్రాందేవాన్సమాగతాన్।
సరాక్షసగణాన్పార్థ సాసురోరగమానవాన్॥ 7-198-22(54304)
స త్వమేవంవిధం జానన్భ్రాతరం మాం నరర్షభ।
ద్రోణపుత్రాద్భయం కర్తుం నార్హస్యమితవిక్రమ॥ 7-198-23(54305)
అథవా తిష్ఠ బీభత్సో సహ సర్వైః సహోదరైః।
అహమేనం గదాపాణిర్జేష్యాంయేకో మహాహవే॥ 7-198-24(54306)
తతః పాంచాలరాజస్య పుత్రః పార్థమథాబ్రవీత్।
సంక్రుద్ధమివ నర్దంతం హిరణ్యకశిపుర్హరిం॥ 7-198-25(54307)
ధృష్టద్యుంన ఉవాచ। 7-198-26x(4787)
బీభత్సో విప్రకర్మాణి విహితాని మనీషిభిః।
యాజనాధ్యాపనే దానం యథా యజ్ఞప్రతిగ్రహౌ॥ 7-198-26(54308)
షష్ఠమధ్యయనం నామ తేషాం కస్మిన్ప్రతిష్ఠితః।
హతో ద్రోణో మయా హ్యేవం కిం మాం పార్థ విగర్హసే॥ 7-198-27(54309)
అపక్రాంతః స్వధర్మాచ్చ క్షాత్రధర్మం వ్యపాశ్రితః।
అధర్మేణ హతస్తస్మాదస్త్రేణ క్షుద్రకర్మకృత్॥ 7-198-28(54310)
తథా మాయాం ప్రయుంజానమసహ్యం బ్రాహ్మణబ్రువం।
ప్రతిమాయీ నిహన్యాద్యో న యుక్తం పార్థ తత్ర కిం॥ 7-198-29(54311)
తస్మింస్తథా మయా శస్తే యది ద్రౌణాయనీ రుషా।
కురుతే భైరవం నాదం తత్ర కిం మమ హీయతే॥ 7-198-30(54312)
న చాద్భుతమిదం మన్యే యద్ద్రౌణిశ్చాత్ర గర్జతి।
ఘాతయిష్యతి కౌరవ్యాన్పరిత్రాతుమశక్నువన్॥ 7-198-31(54313)
యచ్చ మాం ధార్మికో భూత్వా బ్రవీషి గురుఘాతినం।
తదర్థమహముత్పన్నః పాంచాల్యస్య సుతోఽనలాత్॥ 7-198-32(54314)
యస్య కార్యమకార్యం వా యుధ్యతః స్యాత్సమం రణే।
తం కథం బ్రాహ్మణం బ్రూయాః క్షత్రియం వా ధనంజయ॥ 7-198-33(54315)
యో హ్యనస్త్రవిదో హన్యాద్బ్రహ్మాస్త్రైః క్రోధమూర్చ్ఛితః।
సర్వోపాయైర్న స కథం వధ్యః పురుషసత్తమ॥ 7-198-34(54316)
విశేషాత్పితృహంతా మే న స వధ్యః కథం మయా।
యోఽయం పాపః సుదుర్మేధా బాంధవాన్యుధి జఘ్నివాన్।
తస్య విప్రబ్రువవధే కథం పాపం భవేన్మమ'॥ 7-198-35(54317)
విధర్మిణం ధర్మవిద్భిః ప్రోక్తం తేషాం విషోపమం।
జానంధర్మార్థతత్త్వజ్ఞ కిం మామర్జున గర్హసే॥ 7-198-36(54318)
నృశంసః స మయాఽఽక్రంయ రథ ఏవ నిపాతితః।
తన్మామనింద్యం బీభత్సో కిమర్థం నాభినందసే॥ 7-198-37(54319)
కాలానలసమం పార్థ జ్వలార్కవిషోపమం।
భీమం ద్రోణశిరశ్ఛిన్నం న ప్రశంససి మే కథం॥ 7-198-38(54320)
యోఽసౌ మమైవ నాన్యస్య బాంధవాన్యుధి జఘ్నివాన్।
ఛిత్త్వాఽపి తస్య మూర్ధానం నైవాస్మి విగతజ్వరేః॥ 7-198-39(54321)
తచ్చ మే కృంతతే మర్మ యన్న తస్య శిరో మయా।
నిషాదవిషయే క్షిప్తం జయద్రథశిరో యథా॥ 7-198-40(54322)
అథావధశ్చ శత్రూణామధర్మః శ్రూయతేఽర్జున।
క్షత్రియస్య హి ధర్మోఽయం హన్యాద్ధన్యేత వా పునః॥ 7-198-41(54323)
స శత్రుర్నిహతః సంఖ్యే మయా ధర్మేణ పాండవ।
యథా త్వయా హతః శూరో భగదత్తః పితుః సఖా॥ 7-198-42(54324)
పితామహం రణే హత్వా మన్యసే ధర్మమాత్మనః।
మయా శత్రౌ హతే కస్మాత్పాపే ధర్మం న మన్యసే॥ 7-198-43(54325)
సంబంధావనతం పార్థ న మాం త్వం వక్తుమర్హసి।
స్వగాత్రకృతసోపానం నిషణ్ణమివ దంతినం॥ 7-198-44(54326)
క్షమామి తే సర్వమేవ వాగ్వ్యతిక్రమమర్జున।
ద్రౌపద్యా ద్రౌపదేయానాం కృతే నాన్యేన హేతునా॥ 7-198-45(54327)
కులక్రమాగతం వైరం మమాచార్యేణ విశ్రుతం।
తథా జానాత్యయం లోకో న యూయం పాండునందనాః॥ 7-198-46(54328)
నానృతీ పాండవో జ్యేష్ఠో నాహం వాఽధార్మికోఽర్జున।
`న క్షత్రియ ఇతి ప్రాహుర్యో న హంతి రణాజిరే॥ 7-198-47(54329)
పితరం వా గురుం వాఽపి జిఘాంసు పుత్రశిష్యయోః।
జిహ్మేన వాఽప్యజిహ్మేన హన్యాదేవావిచారయన్॥ 7-198-48(54330)
ఇత్యుక్తం బ్రహ్మణా పూర్వం క్షత్రియాణాం ద్విషద్వధే।
తస్మాచ్ఛిష్యేణ నిహతః శత్రుర్మే బ్రాహ్మణబ్రువః॥ 7-198-49(54331)
యః క్షత్రియసుతో హన్యాత్పితరం వా గురుం చ వా।
అనిష్టం క్షత్రియో హన్యాత్స వై క్షత్రియ ఉచ్యతే'।
శిష్యద్రోహీ హతః పాపో యుధ్యస్వ విజయస్తవ॥ ॥ 7-198-50(54332)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ద్రోణపర్వణి నారాయణాస్త్రమోక్షపర్వణి అష్టనవత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 198 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

5-198-25 హిరణ్యకశిపుం హరిరితి క.ఖ.పాఠః॥
5-198-198 అష్టనవత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.